माझा आवडता ऋतू हा मराठी निबंधाचा एक लोकप्रिय विषय आहे. भारतात सहा ऋतू मानले जातात, परंतु महाराष्ट्रात प्रामुख्याने तीन ऋतू जास्त जाणवतात: उन्हाळा, पावसाळा, आणि हिवाळा. बहुतेक विद्यार्थ्यांचा आवडता ऋतू पावसाळा असतो. या निबंधात आपण पावसाळ्यावर आणि इतर ऋतूंवर छोटे निबंध पाहणार आहोत.
पावसाळा: जून ते सप्टेंबर; मृग नक्षत्रावर सुरू होतो
मृद्गंध (Petrichor): ओल्या मातीचा पहिल्या पावसानंतरचा सुगंध
शेतकऱ्यांसाठी पावसाळा = खरीप पिकांचा मोसम
हिवाळा: नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी; मकर संक्रांती
उन्हाळा: मार्च ते मे; आंब्याचा मोसम
महाराष्ट्रात पावसाळ्यात कास पठार (UNESCO Heritage) फुलते
निबंध सुरुवात: 'सहा ऋतूंपैकी पावसाळा माझा आवडता आहे'
पावसाळ्याचे उपकारक पक्षी: मोर – राष्ट्रीय पक्षी, पावसाळ्यात नाचतो
माझा सर्वात आवडता ऋतू पावसाळा आहे. जून महिन्यात पाऊस येतो आणि सगळी पृथ्वी हिरवीगार होते. उकाड्यापासून सुटका होते आणि वातावरण थंड व प्रसन्न होते.
पावसाळ्यात शेतकऱ्यांना खूप आनंद होतो कारण शेतीसाठी पाण्याची गरज भागते. नद्या, तलाव, आणि विहिरी पाण्याने भरतात. झाडे-झुडपे ताजी होतात आणि फुलांचा सुगंध दरवळतो.
मला पावसाळ्यात पावसात भिजणे खूप आवडते. ओल्या मातीचा सुगंध, कागदाच्या होड्या तरंगवणे, आणि इंद्रधनुष्य पाहणे – हे सगळे खूपच आनंददायी असते. म्हणून पावसाळा हा माझा आवडता ऋतू आहे.
सहा ऋतूंपैकी पावसाळा हा माझा सर्वात आवडता ऋतू आहे. जून महिन्यापासून सुरू होणारा हा ऋतू सप्टेंबरपर्यंत चालतो.
उन्हाळ्याच्या तापातून सर्वांना सुटका मिळते. पहिल्या पावसानंतर मातीचा जो सुगंध येतो, त्याला 'मृद्गंध' किंवा 'पेट्रिकोर' म्हणतात. आकाशात काळ्या ढगांची दाटी होते, वीज चमकते, ढगांचा गडगडाट होतो आणि मग पाऊस कोसळतो. हे दृश्य मला खूप आकर्षित करते.
पावसाळ्यात निसर्ग जणू नवीन जन्म घेतो. रुक्ष उजाड माळ हिरव्या गालिच्याने झाकला जातो. झरे, नदी-नाले दुथडी भरून वाहतात. मोर नाचतो आणि बेडूक डराव-डराव करतात. शेतकरी आनंदाने पेरणी करतात कारण त्यांच्या जीवनाचा आधार असलेल्या पिकांना पाणी मिळते.
शाळेतून घरी येताना पावसात भिजणे, कागदाच्या नावा तरंगवणे, आणि मित्रांसोबत खेळणे – हे सगळे आनंद मला पावसाळ्यातच मिळतात. पावसाळ्याच्या सायंकाळी आईने केलेला गरम चहा आणि भजे खाण्याची मजा काही वेगळीच असते.
थोडक्यात, पावसाळा म्हणजे निसर्गाची देणगी आहे. जीवसृष्टीला जगवणारा हा ऋतू माझ्या मनात सदैव विशेष स्थान घेतो.
सहा ऋतूंचे देणे लाभलेल्या भारतात पावसाळा म्हणजे जणू पृथ्वीचा नवजन्म! जून महिन्यात मृग नक्षत्रावर पडणारा पहिला पाऊस मनाला तृप्त करतो. हाच माझा आवडता ऋतू.
पावसाळ्याचे आगमन होताच निसर्गात अद्भुत बदल होतात. उन्हाळ्यात जळून गेलेली धरती पुन्हा हिरवी होते. आभाळात काळे-पांढरे ढग जमतात, वीज चमकते आणि मेघ गर्जतात. मग पाऊस धरतीवर बरसतो. तापलेल्या मातीचा मृद्गंध नाकात शिरतो आणि मन प्रसन्न होते.
पावसाळ्यात महाराष्ट्रातील सह्याद्रीच्या रांगा अतिशय सुंदर दिसतात. धबधबे कोसळतात, दऱ्याखोऱ्यांतून धुके पसरते आणि सगळीकडे हिरवाई पसरते. सातारा, महाबळेश्वर, कास पठाराचे निसर्गसौंदर्य पावसाळ्यात शिगेला पोहोचते.
पावसाळा शेतकऱ्यांसाठी जीवनदायी आहे. या ऋतूत ते खरीप पिकांची पेरणी करतात – भात, ज्वारी, बाजरी, सोयाबीन. पाऊस नसेल तर दुष्काळ पडतो, म्हणून प्रत्येक थेंब अमूल्य आहे.
मला पावसाळ्यातील काही गोष्टी खास आवडतात: पावसात भिजताना मिळणारा आनंद, खिडकीतून पावसाची रिपरिप ऐकत अभ्यास करणे, पावसाळी संध्याकाळी घरी गरम चहा आणि कांदा भजे, आणि आकाशात झळकणारे इंद्रधनुष्य.
पावसाळ्यात काही अडचणीही येतात – रस्त्यावर चिखल, शाळेत जाताना छत्री न्यावी लागणे, पूर आणि अतिवृष्टी – परंतु या सगळ्यांसह पावसाळा जीवनावश्यक आहे. पाण्याशिवाय जीवन नाही, हे पावसाळाच शिकवतो.
शेवटी, पावसाळा म्हणजे जीवनाचे उत्सव आहे. निसर्गाची शिडकाव्याने प्रेम करण्याची, जीव जगवण्याची वेळ. म्हणूनच पावसाळा माझ्या मनातील सर्वात प्रिय ऋतू आहे.
माझा आवडता ऋतू हिवाळा आहे. नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात महाराष्ट्रात थंडी असते. सकाळी धुक्याने जमीन झाकलेली असते आणि गवतावर दव बिंदू चमकत असतात.
हिवाळ्यात खाण्यापिण्याची मजा वेगळीच असते. गरम चहा, तिळगुळ, गाजर हलवा, बाजरीची भाकरी आणि लोणी – हे सगळे हिवाळ्यातच जास्त आवडतात. मकर संक्रांती, पोंगल, आणि इतर सणांमुळे हा ऋतू उत्सवी वाटतो.
हिवाळ्यात सूर्योदय पाहणे आणि थंडीत उबदार चादरीत बसणे यांत एक वेगळीच गंमत आहे. निसर्गातही बदल दिसतात – झाडांची पाने गळतात, रात्री आभाळ स्वच्छ असते आणि तारे अधिक लखलखीत वाटतात.
म्हणूनच हिवाळा माझा आवडता ऋतू आहे.
पावसाळ्यासाठी:
हिवाळ्यासाठी:
उन्हाळ्यासाठी:
निबंधाची सुरुवात:
चांगल्या निबंधासाठी हे समाविष्ट करा:
शब्दसंख्येनुसार:
सुभाषित: 'वसुधैव कुटुंबकम्' – सर्व सृष्टी एक कुटुंब आहे; पाऊस सर्वांना जगवतो.
1. माझा आवडता ऋतू पावसाळा आहे. 2. जून महिन्यात पाऊस येतो आणि सगळी पृथ्वी हिरवीगार होते. 3. पहिल्या पावसानंतर मातीचा सुगंध दरवळतो. 4. शेतकऱ्यांना पाऊस जीवनदायी असतो. 5. पावसाळ्यात इंद्रधनुष्य पाहणे मला खूप आवडते.
पावसाळ्यात: 1) उष्णता कमी होते, 2) धरती हिरवीगार होते, 3) नद्या-तलाव भरतात, 4) धबधबे कोसळतात, 5) मोर नाचतो, 6) शेतकरी पेरणी करतात, 7) मृद्गंध येतो.
मृद्गंध म्हणजे पहिल्या पावसानंतर ओल्या मातीतून येणारा सुगंध. इंग्रजीत याला 'Petrichor' म्हणतात. हा सुगंध मातीतील बॅक्टेरिया (Geosmin) आणि वनस्पतींच्या तेलांमुळे येतो.
1. माझा आवडता ऋतू हिवाळा आहे. 2. नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते. 3. सकाळी धुक्याने जमीन झाकलेली असते. 4. गरम चहा आणि तिळगुळ खाण्याची मजा वेगळीच असते. 5. हिवाळ्यात मकर संक्रांतीचा सण साजरा होतो.
चांगल्या सुरुवातीचे काही पर्याय: 'सहा ऋतूंपैकी पावसाळा माझा आवडता आहे.' किंवा 'निसर्गाने आपल्याला सहा ऋतूंची देणगी दिली आहे.' किंवा 'ऋतुचक्रात पावसाळा हा सर्वात महत्त्वाचा ऋतू आहे.'
पावसाळ्यात येणारे सण: गुरु पौर्णिमा, नागपंचमी, रक्षाबंधन, श्रीकृष्ण जन्माष्टमी, गणेश चतुर्थी (सप्टेंबरमध्ये). गणेश उत्सव पावसाळ्याच्या शेवटी साजरा होतो.
पावसाळ्याचे तोटे: 1) रस्त्यावर चिखल आणि खड्डे, 2) अतिवृष्टीमुळे पूर, 3) साथीच्या आजारांचा (मलेरिया, डेंगू) धोका, 4) वाहतूक अडचण, 5) घरात ओलसरपणा. परंतु फायदे जास्त आहेत.
महाराष्ट्रातील पावसाळ्यातील प्रसिद्ध ठिकाणे: 1) कास पठार (UNESCO World Heritage – फुलांचे पठार), 2) महाबळेश्वर, 3) माथेरान, 4) ताम्हिणी घाट, 5) भीमाशंकर, 6) लोणावळा (भुशी डॅम).
पावसाळ्यात शेतकऱ्यांना: 1) खरीप पिकांसाठी पाणी मिळते, 2) भात, ज्वारी, बाजरी, सोयाबीन पेरता येते, 3) विहिरी-तलाव भरतात, 4) जमिनीत ओलावा येतो. शेतकऱ्यांसाठी पाऊस म्हणजे 'अन्नदाता' आहे.
इयत्ता 7 साठी 150-200 शब्दांचा निबंध लिहा. समाविष्ट करा: 1) ऋतूची ओळख, 2) निसर्गातील बदल, 3) माणसांच्या जीवनावर परिणाम, 4) आवडण्याची वैयक्तिक कारणे, 5) काव्यात्मक भाषा. वरील 200-शब्दांचा नमुना इयत्ता 7 साठी योग्य आहे.
उत्प्रेक्षा अलंकार उदाहरणे — 10+ Examples of Utpreksha Alankar in Marathi
10+ examples of Utpreksha Alankar in Marathi with meaning, definition, trigger words (जणू, काय, भासे), and exam tips. Best guide for Marathi grammar students.
उत्प्रेक्षा अलंकार — व्याख्या आणि 10 उदाहरणे (Marathi)
Utpreksha Alankar (उत्प्रेक्षा अलंकार) in Marathi — definition, characteristics and 10 easy examples. Learn how to identify Utpreksha Alankar for Marathi grammar exams.
Visheshan in Marathi — विशेषण प्रकार, नियम, आणि उदाहरणे
Visheshan in Marathi — types, rules, examples, and 20 sentences. विशेषण मराठी व्याकरण. Complete guide for class 5, 6, 7, 8, 9, 10 Marathi grammar students.
यमक अलंकार उदाहरणे — 25+ Examples of Yamak Alankar in Marathi with Meaning
25+ examples of Yamak Alankar in Marathi with meaning and explanation. Learn what Yamak Alankar is, how to identify it, and ace your Marathi exam.
योगी सर्वकाळ सुखदाता — कविता रसग्रहण
योगी सर्वकाळ सुखदाता कवितेचे रसग्रहण: कवी परिचय, भावार्थ, भाषिक वैशिष्ट्ये, काव्य सौंदर्य व संदेश — 10वी मराठी परीक्षेसाठी.
Turn this guide into revision flashcards, a practice exam, or an AI-generated podcast — free, no signup required.